TIRANË – Protestat që kanë përfshirë Shqipërinë dhe kërkesat për largimin e kryeministrit Edi Rama kanë hapur një debat të ri politik, i cili tashmë po shtrihet edhe përtej kufijve të vendit. Përveç pakënaqësive të brendshme ndaj qeverisë, vëmendje po tërheqin edhe kritikat e mediave turke, të afërta me pushtetin e presidentit Recep Tayyip Erdogan, ndaj politikës së jashtme të Ramës dhe afrimit të tij me Izraelin, shkruan Tema.mk.
Kjo situatë rikthen në vëmendje një pyetje të ndjeshme: a mund të jetë Ankaraja e interesuar për dobësimin politik të Ramës, ashtu siç disa qarqe politike e lidhin largimin e Sali Berishës në vitin 2013 me përplasjet e atëhershme rreth çështjes palestineze?
Berisha, Palestina dhe zgjedhjet e vitit 2013
Më 29 nëntor 2012, Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara votoi për njohjen e Palestinës si shtet vëzhgues joanëtar. Shqipëria, atëkohë nën drejtimin e kryeministrit Sali Berisha, abstenoi në këtë votim. Ky qëndrim ishte në kontrast me atë të Turqisë, e cila votoi pro rezolutës. Erdogan ishte një prej udhëheqësve që mbështesnin fuqishëm avancimin e çështjes palestineze në arenën ndërkombëtare. Berisha e arsyetoi qëndrimin e Shqipërisë duke theksuar rëndësinë e rolit të Shteteve të Bashkuara në zgjidhjen e konfliktit izraelito-palestinez dhe duke nënvizuar se si Izraeli, ashtu edhe Palestina, ishin miq të Shqipërisë. Disa muaj më vonë, në zgjedhjet parlamentare të qershorit 2013, Berisha humbi pushtetin, ndërsa koalicioni i drejtuar nga Edi Rama fitoi zgjedhjet.
Rama dhe Izraeli, një burim i ri tensioni?
Në rastin e Edi Ramës, vëmendja përqendrohet te marrëdhëniet e Shqipërisë me Izraelin, bashkëpunimi në fushën e sigurisë dhe investimet e kapitalit të huaj. Në muajt e fundit, disa media turke kanë publikuar shkrime me tone të ashpra ndaj afrimit të Tiranës me Izraelin. Në këto shkrime, bashkëpunimi shqiptaro-izraelit interpretohet jo vetëm si çështje e politikës së jashtme, por edhe si pjesë e konkurrencës më të gjerë gjeopolitike për ndikim në Ballkan. Kjo është veçanërisht domethënëse për shkak të peshës që Turqia ka në rajon, përfshirë marrëdhëniet historike, ekonomike, politike dhe fetare me Shqipërinë.
Ajo që mund të vërehet është se një pjesë e diskursit mediatik turk po e paraqet politikën e Ramës ndaj Izraelit si çështje me pasoja strategjike për interesat e Ankarasë.
Takimi që mungoi në Nju-Jork
Një tjetër element që ka nxitur pikëpyetje është fakti se Rama dhe Erdogani nuk u takuan gjatë qëndrimit të Ramës në Nju-Jork, sipas pretendimit të ngritur në debatin publik.Në diplomaci, mungesa e një takimi mes dy liderëve mund të ketë disa shpjegime: agjenda të ndryshme, mungesë koordinimi, prioritete politike ose ftohje në marrëdhënie. Pa informacione të konfirmuara mbi arsyet e mosrealizimit të takimit, nuk mund të thuhet se bëhej fjalë për një bojkot të qëllimshëm. Por, kur kjo mungesë kontakti vendoset përkrah kritikave të mediave turke ndaj Ramës, lind natyrshëm pyetja nëse marrëdhëniet mes dy liderëve po kalojnë një fazë më të vështirë.Nëse ekziston një ftohje diplomatike, mbetet për t’u parë nëse ajo do të ndikojë në marrëdhëniet mes dy shteteve apo do të mbetet vetëm një mosmarrëveshje politike mes udhëheqësve.
Protestat në Shqipëri: pakënaqësi e brendshme apo përplasje gjeopolitike?
Protestat kundër qeverisë Rama kanë shkaqe të brendshme që nuk mund të anashkalohen. Pakënaqësitë për korrupsionin, koston e jetesës, mundësitë ekonomike dhe projektet e diskutueshme të investimeve kanë nxitur mobilizim qytetar. Sipas raportimeve të Reuters, demonstratat e fundit janë intensifikuar dhe janë shoqëruar me përplasje me policinë, ndërsa protestuesit kanë kërkuar dorëheqjen e kryeministrit. Prandaj, pyetja nuk është vetëm nëse Erdogani e dëshiron largimin e Ramës, por edhe nëse Ankaraja ka arsye politike dhe strategjike për të mos qenë e kënaqur me drejtimin që ka marrë Tirana.
Sot, Rama përballet me protesta dhe me kritika të shumta ndaj qeverisjes së tij, ndërsa Shqipëria është e përfshirë në një realitet ndërkombëtar dukshëm më kompleks. Nëse tensionet me Ankaranë janë reale, ato mund ta ndërlikojnë pozitën diplomatike të Ramës.
Në fund, pyetja kryesore mbetet nëse Shqipëria do të vazhdojë të ndjekë një politikë të jashtme të përcaktuar nga interesat e saj kombëtare, apo nëse rivalitetet mes fuqive rajonale do të ndikojnë gjithnjë e më shumë në debatet politike të vendit.
A do të jetë Erdogani thjesht një vëzhgues i krizës së Ramës, apo marrëdhëniet e ftohta mes Ankarasë dhe Tiranës do të bëhen pjesë e një loje më të madhe politike?/Tema.mk/
© Tema.mk – Të gjitha të drejtat e rezervuara.Kjo analizë është përmbajtje origjinale e Tema.mk. Ndalohet kopjimi, ripublikimi ose shpërndarja e saj, e plotë apo e pjesshme, pa lejen paraprake të redaksisë.
